باشگاه خبرنگاران جوان؛ دل‌آرا ودودی - ابراهیم پشت‌کوهی، کارگردان نام‌آشنای تئاتر، در گفت‌وگویی، به تبیین انگیزه‌های خلق نمایش «ذرات آشوب» و جایگاه هنر در بازخوانی تاریخ پرداخت. این اثر که موفق به کسب «جایزه بزرگ» و «جایزه بهترین بازیگر» از جشنواره بغداد شده است، نگاهی متفاوت به هویت و تاریخ جنوب ایران دارد.

تئاتر؛ ابزاری برای احیای تاریخ فراموش‌شده

انتخاب رویدادِ «آزادسازی هرمز از اشغال پرتغالی‌ها» فراتر از یک انتخاب هنری، واکنشی به کم رنگ شدن بخشی از تاریخ است. پشت‌کوهی با اشاره به بی‌اطلاعی عمومی از دوران صدساله اشغال هرمز، تصریح می‌کند: «به قول ویل دورانت، کسانی که تاریخ را نمی‌دانند، محکوم به تکرار آن هستند. تماشاگران با دیدن این نمایش و مواجهه با حقیقت، حیرت‌زده می‌شوند؛ چرا که هنر وظیفه‌ای فراتر از سرگرمی دارد و آن هم آگاهی‌بخشی است. تئاتر، خانه اندیشه است و ما مخاطب را به تفکر درباره موضوعی دعوت کردیم که کمتر به آن پرداخته شده است.»

راز درخشش بین‌المللی «ذرات آشوب»

درباره جذابیت این اثر برای مخاطبان خارجی، پشت‌کوهی معتقد است: «این تئاتر برای مصرف مقطعی ساخته نشده است. زیبایی‌شناسی و تکنیک‌هایی مانند شیوه‌ی اجرایی "میرهولد"، بدن شاعرانه و تئاتر درون‌گرا، در کنار موسیقی بهرنگ عباس‌پور، بستری را فراهم کرد تا داستان به‌درستی منتقل شود. این مؤلفه‌ها برای داوران و مخاطبان بین‌المللی بسیار جذاب بود و نقاط قوت کار ما محسوب می‌شد.»

آیین «زار»؛ ابزاری برای روایت دراماتیک

پشت‌کوهی درباره پیوند فرهنگ بومی و درام در این اثر می‌گوید: «آیین "زار" در اینجا نه یک عنصر فولکلوریک تزئینی، بلکه ابزاری برای روایت است؛ بستری که به ما اجازه می‌دهد شخصیت "کاپیتان بلایت" را به چالش بکشیم و از پا درآوریم؛ البته این نقشه در جریان نمایش، با خیانت یک جاسوس ناکام می‌ماند.»

چالش‌های تبلیغ در شرایط دشوار

کارگردان «ذرات آشوب» با قدردانی از تلاش‌های «باشگاه تئاتر سوره» برای تبلیغ اثر، درباره چالش‌های دسترسی به مخاطب می‌گوید: «نمی‌دانم دقیقاً چقدر اثر در فضای مجازی دیده شده، چون اینترنت به‌تازگی متصل شده است؛ اما اگر اتفاقی افتاده، مرهون تلاش‌های آن‌ها بوده است. هدف ما این است که بتوانیم آگاهی‌بخشی داشته باشیم و مخاطب را در جریان بگذاریم.»

هنر؛ فراتر از استقبال عمومی

پشت‌کوهی با تأکید بر رسالت هنرمند در شرایط سخت فرهنگی، بیان می‌کند: «استقبال مخاطب مسئله‌ای ثانویه است؛ اگر ملاک‌مان فقط استقبال باشد، نمی‌توانیم اثری بسازیم. وظیفه ما تولید اثری است که ردی از خود در تاریخ به جا بگذارد. تئاتر کار کردن در این شرایط سخت است، اما اگر هدف، نقطه بالاتری باشد، تمامی جوانب را در نظر می‌گیریم.»

در پایان، این کارگردان از تمرینات نمایش «یخ کف دست بخار می‌شود» با گروه بازیگری خود خبر داد و افزود: «نمایشنامه جدیدی به نام "خدای چیزهای کوچک" را نوشته‌ام که مرتبط با اتفاقات اخیر سرزمین‌مان است و در صورت فراهم شدن شرایط، مقدمات اجرای آن را مهیا خواهیم کرد.»

پشت‌کوهی در پایان این گفت‌وگو، از همراهی صمیمانه «اتابک نادری» و «امیرحسین شفیعی» که در کنار او بودند، قدردانی کرد.

طنزنویسان به درک عمیق از جامعه و مخاطبان توجه کنند